समुदायलय् कोरोना मथ्यंनि, धलय् कोरोना खनेदयेवं महामारी दु धैगु पुष्टि जुइमखु (भिडियाे नापं)


डा. सागर कुमार राजभण्डारी
निर्देशक, शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल, टेकु

स्वनिगलय मनुत दुहाँ वयेगु अप्वयाच्वंगु दु । अप्व धैथें कोभिड १९ महामारी अप्वःगु जिल्ला नापं दे पिनं नं मनुत वयाच्वंगु दु । त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थलं यक्व हे कामदार लिहाँ वयाच्वंगु दु । गुलिखे विमान चालक (पाइलट)पिं तकं संक्रमित जइधुंकल । विदेशं अन्तराष्ट्रिय स्वास्थ्य नियम कथं सम्बन्धित देसं हे परिक्षण याना छ्वयेमा । रोगी खःसा उपचार तकं यानाबीमा । तर थन सामान्य आरडिटि टेष्ट याना थौंकन्हे उद्धारया ज्या जुयाच्वंगु दु । थन हयेधुंका थीथी कथंया होल्डिंग सेल्टर, क्वारान्टिनय् तयातःगु दु । गुलिसित टेष्ट मयाःसे सम्बन्धित जिल्लाय् छ्वयेगु ज्या जुयाच्वंगु दु । गुलिखे येँ तयातःगु दु ।

वंगु छवाः दुने येँ व स्वनिगलय् संक्रमित अप्वःगु धैगु खँय् झी स्पष्ट जुइमा । थज्यापिं संक्रमितपिं पिनं उपचारया नितिं वःपिं खः । अथवा अफिसियल ज्याया नितिं वःपिं खः । गुलिखे सरुवा जुया वःपिं दुसा गुलिखे मनुत थन ज्या दया वयाच्वंपिं खः । यक्वस्या कर्म क्षेत्र येँ जुयाच्वंगु दु । थज्यापिं मनुतयेसं थःगु थाय् धायेबलय् थःगु कर्म थाय् कथं येँ धयाच्वंगु खनेदु । व हे जुया संक्रमित मनुत मालेत झीत थाकुयाच्वंगु दु । खास अज्यापिंसं थःगु स्थायि थाय्बाय् व अस्थायि थाय्बाय् निगुलिं च्वःसा बांलाइगु खः । उकिनं फोन नं तःसा झीत टे«सिंग यायेत तसकं अःपुइगु खः ।

समुदाय दुने संक्रमण

येँ थुलिमछि संक्रमण खनेदत । गनं समुदायलय् हे संक्रमण जुलला धैगु ग्याःचिकु दु । थुकिया विषयलय् यक्व सहलह जुयाच्वंगु दु । थुकिया विषयलय् स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयया अनुमति मदयेकं थीथी संस्थां परिक्षण यानाच्वंगु खँ पिहाँवःगु दु । धलय् तकं कोरोना खनेदत धैगु खँ पिहाँवल । छगु खँ छु सीकेमा धायेबलय् कोरोना भाइरस धैगु मनुयात जक जुइगु मखु । थीथी पशुपक्षियाके कोरोनाया जिवाणु दयेफु । थज्यापिं पशुपाखें लः व धलय् फोहोर ल्वाकज्याना नं धलय् कोरोना खनेदूगु जुइफु । मेगु धैगु येँया थीथी अस्पतालय् सछि स्वयाँ अप्व कोरोना संक्रमित भर्ना जुइधुंकल । थुकथं भर्ना जुपिनिगु च्व, खि व हे धलय् वनिगु खः । थुकथं नं कोरोना धलय् खनेदइ ।

विकसित देसय् अस्पतालया फोहोर प्रसोधन याना जक धलय् त्वति । तर नेपालय् तप्यंक छ्वइ । कोभिड १९ जूगु मेमेगु दे इटाली, फ्रान्स, चीन नापं यक्व देसय् थुकिया अनुसन्धान जुयाच्वंगु दु । थ्व अध्ययनं संक्रमित गन च्वनाच्वंगु दु धैगु सीकेत खः । छम्ह जूसां सछि जूसां खनेदइगु व हे भाइरस खः । अथेहे भाइरस सीधुंका नं उकिया अंश खनेदतकि तकं परिक्षणय् क्यनेफु । थ्व हे जुया थन संक्रमण द हे दु धैगु पुष्टि जुइमखु । आःतकया अध्ययनं धलं संक्रमण विस्तार जुइधैगु नं खनेमदु । अथे जूसां धलय् ज्या याइपिंसं थःत सुरक्षित यायेत ज्या यायेबलय् पिपिई धाःसा छ्यलेमा ।

सचेतना 

कोरोना संक्रमणयात नियन्त्रण यायेत नागरिक तवरं जनचेतना मदयेकं मगाः । कोभिड १९ गथे सरेजुइ धैगु चेतना दयेहेमा । थ्व ल्वय् फसं सरेजुइ । नवाय् बलय्, मुसु तयेबलय् ई तिचाः वइ । थ्व हे तिचाः वःगु ई फसय् वा थीथी सतहलय् च्वनाच्वनि । थज्यागु सतह मेम्ह मनुखँ थीधुंका सरसफाइलय् कमि जुया, साबुँ लखँ सिले मखना, स्यानिटाइजरं सफा यायेमखना व ल्हाः म्हुतु, न्हाय् वा मिखाय् थिलकि थ्व भाइरस सरेजुइ । संक्रमित मनुखँ थ्यूगु वस्तु, ह्याण्ड हाइजिनय् ध्यान मबीसे थिलकि थ्व ल्वय् सरेजुइ । थुकिं बचेजुइत यायेमाःगु मुख्य खँ धैगु सामाजिक दुरी हे खः । छम्ह मनु स्वयाँ मेम्ह मनु कमसेकम २ मिटर तापाक च्वनेमा । छेँ नं पिहाँ वनेबलय् मास्कया खःगु सदुपयोग यायेमा । गुलिखें मनुतयेसं मास्क मन्चाय् जक दिकि, सुनां धाःसा म्हुतु जक त्वपुइ । मास्क तयेबलय् न्हाय् व म्हुतु निगुलिं त्वपुइमा । न्हि न्हि व हे मास्क तयेमज्यू । फूसा हिलाहिला मास्क तयेमा । मास्कया दुने ल्हातं थी मज्यू । उकिं झन संक्रमण जुइफु । मेगु थःत मजीमगाः जूसा जक छेँ नं पिहाँ वने । छेँ नं पिहाँ वनेबलय् सामाजिक दुरीयात ध्यानय् तय् । बजाः वनेबलय् पञ्जा न्ह्याना स्वस्थ जुइफइ । पिनं छेँ वय् साथ साबुँ लखँ ल्हाः बाँलाक सिले । अथे मखुसा अएला दूगु स्यानिटाइजरं सां ल्हा सफा यायेमा ।

संक्रमित मनु वःसा

यदि सुँ मनु संक्रमित थासं छेँ अथवा त्वालय् वःगु दु व वैके छुं लक्षण दुसा थथें अस्पताल यंके हे माल । यदि लक्षण छुं मदुसा १४ न्हु क्वारान्टिनय् च्वनेमा । यदि संक्रमण दूगु खःसा थ्व ई दुने म्हय् च्वंगु भाइरस निष्कृय जुइ । अज्यागु निष्कृय भाइरसं मेम्ह मनुयात संक्रमण यायेफइमखु ।

क्वारान्टिन

क्वारान्टिन धैगु मनु थःगु हे क्वथाय् च्वनेगु खः । थः छम्हस्यां जक ब्यागलं शौचालय छ्यलेगु यायेमा । थः याकःचा च्वनागु क्वथा व शौचालयया थःम्हं सरसफाइ यायेमा । थम्हँ नय् धुंका बांलाक विसर्जन यायेगु । थथे याःसा भाइरस मेपिंत सरेजुइमखु । थुकथं क्वारान्टिनय् १४ न्हु च्वनेबलय् उसाँय् मभिन वा छुं लक्षण खनेदःसा नापसं च्वंगु स्वास्थ्य चौकी वा चिकित्सकयाके परामर्श कायेमा ।

आरटि पिसिआर टेष्ट

येँया थीथी अस्पतालय् थ्व सुविधा बियाच्वंगु दु । शुक्रराज ट्रपिकल अस्पतालं थ्व महामारी जूसां निसें थ्व सेवा बियावयाच्वनागु दु । नवाय् मफुसा, नस्वा काय् मफुसा, सवाः काय् मफुसा, छ्यँ स्यासा, म्ह तच्वकं स्याःसा, प्वाः स्याःसा, आदि न्हू न्हूगु लक्षण खनेदःसा स्वाब कया कोरोना टेष्ट यानाच्वनागु दु । सुं सुगर, प्रेसर ल्वगि दु, उच्च जोखिम थासं वःगु दुसा, अज्यापिंत नं झीसँ पिसिआर टेष्ट यानाच्वनागु दु । अथेहे तराई नापं उच्च कोरोना हटस्पट जूगु थासं वःपिं वा कोभिड १९ जूपिनि सतिपिं मनुतयेत तकं झीसँ कोरोना टेष्ट यानाच्वनागु दु । मखुसा मेपिनि टेष्ट याय्म्वाः । न्हापा यक्व मनुत विदेशं वल । भारतं यक्व हे वःगु खःसा थौंकन्हे थ्व दिकुगु दु । थ्व हे जुया तराईया यक्व थासय् आइसोलेशन बेड खालि जुयावनाच्वंगु दु । आः थौंकन्हे न्हिथं न्यागु खुगु फ्लाइटं मिडल इष्टं मनुत वयाच्वंगु दु । अथेहे युरोपियन देसं यक्व नेपामित वयाच्वंगु दु । अज्यापिंत होटल क्वारान्टिन वा होल्डिंग सेल्टरय् तयातःगु दु । अज्यापिंत गाँउपालिका नाप समन्वय याना गुलिसित टेष्ट याना गलिसित टेष्ट मयाःसे थःगु गृह जिल्लाया क्वारान्टिनय् छ्वयाच्वनागु दु ।

छेँ दुने याय्माःगु खँ 

यदि सुं मनु होम क्वारान्टिनय्, होटल क्वारान्टिन वा होल्डिंग सेन्टरय् च्वनाच्वंगु दु व वैके लक्षण खनेदःसा मोनिटरिंग युनिटयात खबर याना कोभिड विशेष अस्पतालय् हयेमा । थथे च्वनाच्वंगु दुसा स्थानिय निकाययात तकं खबर यायेमा । थुकिं याना संयोजन यायेत अपुइ । अथेहे लक्षण खनेमदुसां १४ न्हुलिपा व मनु गन वनी धैगु तकं स्थानिय निकाययात खबर याःसा व गनं वल, गन वन धैगु खँ लिपातक सिकातय् फइ । क्वारान्टिनय् च्वंपिंसं थःगु नियमित नयाच्वनागु वासः नयाच्वने हे माः ।

छेँ जःपिंसं यायेमाःगु खँ

थुकथं छेँ वा त्वालय् क्वारान्टिनय् च्वनीबलय् झीथाय् बामलागु नजरं स्वयेगु याइ । छिछि दुरदुर याइ । कोरोना जूपिंत जक मखु शंकास्पद मनुयात तकं स्वयेगु नजर पाकाच्वंगु दु । थुकिंयाना आत्महत्याया कुतः जुयाच्वंगु झीसँ खनाच्वनागु दु । गुलि पोजिटिभ खना आत्महत्या यानाच्वंगु दु गुलि मखुसां आत्महत्या यानाच्वंगु दु ।
थज्यागु दुर्घटना जुयाच्वंगु दु । अज्यापिंत झीसँ हौसला बीमा, माया बीमा । सकारात्मक वैगु कथंया बिचा तयेमा । क्वारान्टिनय् च्वनेबलय् पालना यायेमाःगु खँ ब्याकेमा । यदि पिहाँ वनेमाःसा खबर याना पिपिइ, मास्क तया जक पिहाँ वने । सर्वसाधारणं छ्यलिगु सवारी साधन मछ्यःसे । थःगु निजि साधन जक छ्यलेगु । थथे याःसा छेँ जः वा मेपिंत संक्रमण जुइमखु । हौसला ब्यूसा ल्वय् नाप ल्वायेगु क्षमता नं अप्वइ नापं स्वास्थ्य लाभ नं याकनं जुइ । वार्तालाप यायेबलय् तापाक्क हे च्वनेमा । थुकिया नितिं २ मिटर स्वयां तापाक्क च्वनेज्यू ।

ध्यान बीमागु खँ 

शंकास्पद मनुतयेसं थःगु पौष्टिक आहारय् ध्यान बीमा । क्वाःगु व झोलयुक्त पदार्थ अप्व सेवन यायेमा । उसाँय् यात बामलाकिगु बानी गथेकि धुम्रपान, सुर्ति, गुत्खा सेवन यायेमज्यू । मादक पदार्थ नं सेवन यायेमज्यू । गुलिखे मनुतय् यःयःथाय् ई फायेगु बानी दु । थ्व इलय् थ्व बानी नं सुधार यायेमा ।

लिपांगु खँ

कोभिड १९ धयागु न्हूगु भाइरसं जूगु ल्वय् खः । थुकिया संक्रमण उच्च दु । सामाजिक दुरी, व्यक्तिगत सरसफाइ, स्यानिटाइजय् ध्यान मबीगु खःसा थ्व याउँक सरेजुइ । तर थ्व कोभिड १९ जुइवं मनु सीमखु । थुकि ९० प्रतिशत मनुतयेत लक्षण तकं खनेमदयेफु । लक्षण खनेदैपिं १० प्रतिशत मनुत जक खः । थुकि यक्व धैथें मनुतयेत न्यूमोनिया खनेदइ । फोक्सोया संक्रमणं याना सासः ल्हाय् थाकुइ । थुकिं याना अक्सिजनया अभाव जुइगुलिं अस्पतालय् तया उपचार यायेमाःगु खः । येँया यक्व धैथें अस्पतालया खाता जाय् धुंकुगु दु । यदि संक्रमण अप्वइगु खःसा संक्रमित दक्वसित अस्पताल भर्ना यायेफइगु अवस्था मजुइफु । अस्पताल भर्ना याये हे माः धैगु आवस्यकता नं मदु । यदि अस्पताल भर्ना जुइमाःगु लक्षण दःसा जक भर्ना यायेमालेफु । मखुसा छेँ हे च्वना नं उपचार यायेज्यू । थुकिं मनोसामाजिक विकृति नं म्हो जुइ । खँ ल्हायेत नापलाना जुइमा धैगु मदु, थीथी सामाजिक सञ्जालया माध्यमं नं खँल्हाबल्हा यायेज्यु ।

भिडियाे

Share on Google Plus

News: Newa News

    छ्याता
    फेसबुक छ्याता